Bạn đang say sưa đọc một câu chuyện thú vị bằng tiếng Anh thì đột nhiên vấp phải một từ hoàn toàn mới. Theo phản xạ, bạn dừng lại, mở điện thoại lên, tra từ điển, ghi từ đó vào sổ tay. Sau đó, bạn quay lại bài đọc và nhận ra mình đã quên mất đoạn trước vừa nói về cái gì.
Việc dừng lại tra từ điển liên tục giống như việc bạn đang lái xe mà cứ vài mét lại phải dừng lại phanh gấp. Nó làm gián đoạn dòng suy nghĩ của bạn và khiến việc đọc trở nên vô cùng mệt mỏi. Thực tế, bạn hoàn toàn có thể đoán được nghĩa của từ mới đó dựa vào các manh mối xung quanh câu — hay còn gọi là ngữ cảnh (context clues). Hôm nay, chúng ta sẽ cùng khám phá 4 cách đoán từ cực kỳ hiệu quả nhé.
I. Ngữ cảnh là gì và tại sao đoán nghĩa lại quan trọng?
Ngữ cảnh là những từ, cụm từ hoặc câu nằm trước và sau từ mới đó. Chúng chứa các manh mối giúp bạn suy luận ra nghĩa hoặc sắc thái nghĩa của từ mà không cần đến từ điển.
Đoán nghĩa qua ngữ cảnh mang lại nhiều lợi ích to lớn:
- Giúp bạn duy trì tốc độ đọc trôi chảy và không bị nản lòng.
- Giúp bộ não rèn luyện tư duy phân tích và ghi nhớ từ vựng sâu sắc hơn là việc chỉ đọc nghĩa tiếng Việt có sẵn.
- Là kỹ năng sinh tồn bắt buộc khi bạn tham gia các kỳ thi quốc tế như IELTS hay TOEIC, nơi bạn không được phép mang từ điển vào phòng thi.
II. 4 Manh mối phổ biến để đoán nghĩa từ mới
1. Manh mối định nghĩa hoặc giải thích trực tiếp (Definition / Explanation)
Đôi khi, tác giả biết rằng từ họ dùng là từ khó, nên họ sẽ giải thích trực tiếp nghĩa của từ đó ngay trong câu bằng các từ nhận biết như is, means, referred to as, hoặc đặt trong cặp dấu phẩy, dấu gạch ngang.
Ví dụ: The manager decided to terminate, or bring to an end, the contract with the supplier.
- Từ mới: terminate
- Manh mối: cụm từ or bring to an end nằm ngay sau dấu phẩy.
- Suy luận: terminate có nghĩa là chấm dứt, kết thúc.
2. Manh mối từ đồng nghĩa hoặc lặp lại ý (Synonyms / Restatement)
Tác giả có thể dùng một từ quen thuộc hơn có nghĩa tương tự để làm rõ nghĩa cho từ khó trước đó. Các từ tín hiệu thường dùng là and, also, like, similarly.
Ví dụ: The new teacher was very pleasant, and her gentle demeanor made all the students feel comfortable.
- Từ mới: demeanor
- Manh mối: tính từ pleasant (dễ chịu) và gentle (dịu dàng) đứng trước đó để mô tả tính cách giáo viên.
- Suy luận: demeanor liên quan đến thái độ, cách cư xử của một người.
3. Manh mối từ trái nghĩa hoặc tương phản (Antonyms / Contrast)
Nếu trong câu xuất hiện các từ nối chỉ sự tương phản như but, however, although, in contrast, on the other hand, bạn có thể tìm từ trái nghĩa với từ khó đó để suy luận ra nghĩa của nó.
Ví dụ: Although the first model was quite basic, the new version is extremely sophisticated.
- Từ mới: sophisticated
- Manh mối: từ Although (mặc dù) ở đầu câu và tính từ trái ngược basic (đơn giản).
- Suy luận: sophisticated có nghĩa ngược lại với đơn giản, tức là phức tạp, tinh vi, hiện đại.
4. Manh mối nhân quả hoặc logic chung của câu (Cause and Effect / Logic)
Dựa vào mối quan hệ nguyên nhân - kết quả hoặc logic thực tế của cuộc sống, bạn có thể dễ dàng đoán ra nghĩa của từ hành động hoặc trạng thái.
Ví dụ: Since it had not rained for three months, the soil was completely arid.
- Từ mới: arid
- Manh mối: vế nguyên nhân not rained for three months (không mưa suốt ba tháng).
- Suy luận: Đất đai không mưa ba tháng thì sẽ bị khô cằn, nứt nẻ. Vậy arid có nghĩa là khô cằn.
III. Quy trình 3 bước xử lý từ mới khi đang đọc
Khi gặp một từ mới trong bài đọc, thay vì hoang mang, bạn hãy áp dụng quy trình sau:
- Bước 1: Xác định loại từ: Từ mới đó là danh từ, động từ, tính từ hay trạng từ?
- Bước 2: Tìm kiếm manh mối xung quanh: Nhìn ra phía trước và phía sau câu xem có các từ chỉ định nghĩa, từ đồng nghĩa, trái nghĩa hay mối quan hệ nhân quả nào không.
- Bước 3: Đoán nghĩa và đọc tiếp: Đưa ra một dự đoán sơ bộ về nghĩa (hoặc ít nhất là sắc thái tốt hay xấu) của từ đó, thế vào câu xem có hợp lý không, rồi tiếp tục đọc bài. Bạn có thể đánh dấu lại từ đó để tra từ điển kiểm tra sau khi đã đọc xong toàn bộ văn bản.
IV. Lỗi phổ biến của người Việt khi đoán nghĩa từ mới
Lỗi: Bắt buộc bản thân phải đoán chính xác 100% nghĩa tiếng Việt của từ
Nhiều bạn có tâm lý cầu toàn nên khi đoán nghĩa thường cố gắng tìm bằng được một từ tiếng Việt dịch sát nghĩa nhất. Nếu không tìm được từ tương đương, các bạn sẽ cảm thấy lo lắng và quay lại tra từ điển ngay lập tức.
Người Việt hay có xu hướng: Bỏ cuộc giữa chừng khi đọc sách tiếng Anh vì thấy khả năng đoán nghĩa của mình đôi khi bị lệch một chút so với từ điển.
- Giải thích: Mục đích chính của việc đoán nghĩa qua ngữ cảnh là để hiểu được dòng thông tin chính của bài đọc, không phải là để trở thành một dịch giả chuyên nghiệp dịch từng từ.
- Cách làm đúng: Chấp nhận việc đoán nghĩa chỉ mang tính tương đối. Bạn chỉ cần hiểu từ đó mang nghĩa tích cực hay tiêu cực, hoặc chỉ một hành động/trạng thái chung chung là đã đủ để đọc hiểu toàn bài.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với các từ mới trong quá trình đọc. Hãy thử áp dụng ngay vào bài đọc tiếp theo của mình nhé. Tiếp theo, để tìm kiếm những nguồn tài liệu đọc thú vị và vừa sức để luyện tập kỹ năng này, hãy đọc bài viết sau: 5 nguồn đọc tiếng Anh tốt nhất cho trình độ B1.